امتم بر آنها پيروزى خواهند يافت . پس اى مسلمانان شما را مژده باد . مسلمانان از اين گفتار خدا را سپاس گفتند كه وعده‌اى راست بما داده شد و خداوند وعده داد ما را كه پس از تنگى و سختى يارى و پيروزى بما عنايت فرمايد . ولى منافقان گفتند آيا از اين آرزوهاى پوچ و وعده‌هاى باطل كه بشما ميدهد تعجب نميكنيد كه بشما ميگويد كه از مدينه و يثرب كاخهاى حيره و مدائن كسرى را مىبيند و فتح آنها را بشما وعده ميدهد در حالى كه شما از ضعف و عجز خندق ميكنيد و قدرت مبارزه و مواجهه با دشمن نداريد پس ( در اين موقع ) قرآن نازل شد كه : وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ . . . يعنى چون منافقان و آنان كه دلشان مريض است ( به مرض كفر و نفاق ) ميگويند خدا و رسولش جز وعده دروغ بما نميدهند . و بعد ( قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ . . . ) را نازل فرمود چون خداوند سبحان كيدها و نقشه‌هاى اهل كتاب را برسول اكرم ياد كرد طريق احتجاج و بحث با ايشان را بوى باز نمود كه در هنگام سؤال و جواب با ايشان چگونه پاسخ دندانشكن بايشان دهد و در اين باره ميفرمايد : قُلِ - ( بگو ) اى محمد ( ص ) اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ - يعنى اى آنكه مالك هر ملك ( يعنى دارايى ) و هر ملك ( يعنى سلطنت ) هستى كه هر مالكى جز تو در مسير نيستى قرار دارد و هر پادشاهى غير از تو فنا مىپذيرد . زجاج گويد يعنى : مالك همه بندگان و آنچه دارا هستند . و نيز گفته‌اند يعنى : مالك امر دنيا و آخرت . مجاهد و سعيد بن جبير گويند : مالك نبوت . تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ - يعنى بهر كه خواهى سلطنت دهى . در اينجا جمله‌اى محذوف و در تقدير است تؤتى الملك من تشاء ان تؤتيه يعنى بهر كه خواهى پادشاهى دهى پادشاهى ميدهى . وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ - و سلطنت را باز مىستانى از هر كس بخواهى يعنى